0
 
نوروز در لار
تاریخ انتشار : 7 آذر 1393 ساعت 22:36:24 | تعداد بازدید: 365
نسان، از نخستین ادوار زندگی اجتماعی، متوجه بازگشت و تکرار برخی از رویدادهای طبیعی، یعنی تکرار فصول شد. نخستین محاسبه فصل ها، بی گمان در همه جوامع با گردش ماه که تغییر آن  آسانتر  می شد صورت گرفت. سال در نزد ایرانیان از زمانی نسبتا کهن به چهار فصل سه ماهه تقسیم شده و همان طور که (ابوریحان بیرونی در آثار الباقیه آورده است آغاز سال ایرانی از زمان خلقت انسان) یعنی ابتدای هزاره هفتم از تاریخ عالم روز هرمز از ماه فروردین بود، وقتی که آفتاب در نصف انهار، در نقطه اعتدال ربیعی، و طالع سرطان بود.
نوروز نیز در لارستان همچون شهرهای ایران از آداب و رسوم خاص خود برخوردار است آدابی ساده و زیبا که از هر زرق و برقی به دور است مثل دل های ساده قدیمیان که هر بیننده و خواننده ای را به وجد می آورد.
 
مردم با شور و اشتیاق از ماه آخر سال یعنی ماه اسفند به پیشواز بهار می روند. از اول اسفند کم کم به گردگیری خانه های خود می پرداختند به جای قالی شویی های مدرن امروزه خاک قالی ها را با چوب می تکاندند و با آب می شستند و روی دیوار پشت بامها ی خانه ها آویز می کردند تا زیر نور آفتاب خشک شود، تار عنکبوت های زیر سقف را با برگ درخت نخل (پِش فسیل) می گرفتند حیاط را با آبپاس آب و جارو می کردند پتوها را با دست می شستند و مثل فرش ها آویز می کردند و بدین صورت نزیدیکی عید و سال نو نشنان داده می شد.
سبزه های عید بازاری جا را به کوزه های زیبای شب برات «شوبراتی» که هر کس در خانه خود سبز می کرد. کسی سبزه در بشقاب و ظرف های مدل دار نمی کاشت. در قدیم پخت شیرینی عید نیز در خانه های خودشان درست می کردند چند همسایه در خانه یکی از آنها گرد هم آمده و هر روز به پختن شیرینی برای عید که شامل دلبرو، قتلمه، چولو، نان فرنگی، زیگورو، بفه شکری، بلبل مشاتو، چنگالو، حلوای گشات «لوز» درست می کردند.
برای پخت سمنو نیز آداب و رسوم خاص به خود داشته است. گویند اولین بار سمنو توسط حضرت زهرا درست شده است به این خاطر با آداب مذهبی همراه بوده معمولا سمنو در یک خانه ای که کسی نذر داشته درست می کردند هر کس حاجت داشته است آرد یا پشت سینی گندم می کاشتند تا ریشه بزند بعد به آن خانه می بردند تا در دیگ های بزرگ سمنو بپزند حاجتمندان از صبح تا شب برای پخت سمنو کمک می دادند چون پخت سمنو خیلی سخت بوده بدین منظور کمک می کردند و حاجت نیز می گرفتند. نوروزی بردن به خانه عروس و بچه اول نیز از قدیم تا به حال مرسوم بوده است. نوروزی برای عروسی که تازه ازدواج کرده باشد و  با این عنوان که این هدایا عیدی اول او می باشد که شامل هدیه ای کوچک که شامل لباس یا یک قطعه طلا بوده و همراه با شیرینی های لاری و تخم مرغ سبز و کوزه شوبراتی سبز شده برای عروس می بردند. این کار اگر عروس به خانه شوهر رفته مادر عروس و اگر نامزدی باشند از طرف مادر شوهر انجام می گرفت برای بچه اول دختری یا پسری نیز بدین صورت بوده است. چهارشنبه آخر سال هم مردم در خانه های خود سندلس یا همان اسپند دود می کردند و بعضی از خانه ها آش نذری درست می کردند و در بین همسایه ها و فامیل تقسیم می کردند هر کس هم در کوچه ی خود چند همسایه با هم جمع شده و هفت بوته خشک را با فاصله آتش زده و از روی آنها می پریدند و با خواندن شعر و شادی کردن آخرین چهارشنبه سال را سپری می کردند.
شب سال جدید نیز مردم کوزه های آب خود را از پشت بام به پایین می انداختن و می شکستن و می خواندن (سال نو کوزه نو). یک روز قبل از عید نیز به حمام می رفتند و نظافت می کردند زنها و دخترها به دست و پاهای خود حنا می زدند. مرسوم بود که اگر در بین همسایه و فامیل شخصی فوت کرده و یا خانواده ای عزادار باشد و حداقل شش ماه از فوت آن مرحوم گذشته باشد یکی از نزدیکان لباس رنگی تهیه کرده و برای سال جدید لباس مشکی از تن عزادار بیرون می آوردند. کسانی که وضع مالی خوبی داشتند لباس عیدی می خرید ولی اگر کسی وضع مالی خوبی نداشت لباس همدیگر را می پوشیدند چون بچه ها با هم زیاد تفاوت سنی نداشتند لباس خواهر و برادر بزرگ تر را بر تن خواهر و برادر کوچکتر می کردند و بسیار ساده می زیستند.
سفره عیدشان نیز ساده و زیبا پهن می کردند و روی آن علاوه بر هفت سین کوزه آب و نان به نیت برکت سفره سال جدید گذاشته و سپس با خانواده دور سفره نشسته و سال جدید را با خواندن قرآن و دعا آغاز کرده و به احترام اول دست بزرگتر خانواده را گرفته و از آنها عیدی می گرفتند. عیدی در زمان قدیم شامل یک تخم مرغ سبز ، بلبل مشاتو و سکه یا پول برای بچه ها بود و بزرگترها همان شیرینی که پخته شده را در  ظروف ساده ام زیبا گذاشته و با آن شیرینی ها از مهمانان خود پذیرایی می کردند. همچنین مرسوم است که در روز اول عید با حضور در آرامستان های شهر و با بردن کوزه سبز بر سر مزار مردگان برای آنها فاتحه می خواندند.
در روزهای تعطیل نیز مردم بیشتر اوقات خود را در خارج از خانه به سر می برند. در ۱۳ فروردین که به سیزده بدر معروف است اقوام و خویشاوندان با حضور در طبیعت از هوای آژاد لذت برده و یک روز کامل را به جشن و بازی های محلی نظیر لپرگاله، تاب و… می پردازند.
فاطمه تاجی/ منبع : بنیاد لارشناسی

کد مطلب: 9875
 
کد امنیتی:   
 [0 نظر]